Loading...

Më 1 shtator 1939 avionët ushtarakë gjermanë shkatërruan qytetin e vogël polak, Vielun. Bombardimi i Vielunit shënoi jo vetëm fillimin, por edhe krimin e parë të Luftës së Dytë Botërore.

“Nga gjumi më zgjuan sirenat e alarmit. Në fillim nuk e dija, se çfarë po ndodhte. U ngrita nga shtrati dhe i pashë prindërit në ballkon. Nëna i tha babait, se ndoshta është një test alarmi. Edhe babai mendonte kështu dhe ishte i habitur, që kjo bëhej në orët e para të mëngjesit”, rrëfen Jan Tyszler, lindur në vitin 1933 në bisedë me Deutsche Wellen. Në të vërtet ranë bombat në Vielun – bombat e para të Luftës së Dytë Botërore.

Një sulm i papritur

Jan Tyszler kujton, se që në fund të gushtit 1939 “lufta ndjehej në ajër” dhe se gjithmonë flitej për të. Por askush nuk e kishte menduar, se qyteti i tij Vielun do të bëhej objekt sulmi i aviacionit ushtarak gjerman.

Vielun, më shumë se 200 kilometra në jugperëndim të Varshavës është sot një qytet i qarkut. Në vitin 1939 ai ndodhej vetëm 20 kilometra larg kufirit gjerman. Nga ana strategjike nuk kishte asnjë rëndësi. Ky qytet nuk ishte as pikëlidhje rrugësh, nuk kishte urë, që duhej mbrojtur. Për këtë arsye ishin stacionuar shumë pak ushtarë polakë.

Krimet e para të luftës

“Që me bombat e para ne shkuam shpejt në ofiçinën në anë të shtëpisë, ku babai punonte si mekanik . Aty qëndruam në gropën, mbi të cilën kalonin makinat për kontroll. Dridheshim nga frika. Pasdite ishim të vetmit me shtëpinë ende të parrënuar. Të gjitha ndërtesat ishin shkatërruar.”

Familja e Jan Tyszlerit, si shumë familje të tjera e braktisi qytetin po atë ditë. kur Vehrmahti hyri në qytet gjeti vetëm disa qindra banorë. Sulmi kundër Vielinut me 87 bombardues u urdhërua nga Wolfram von Richthofen. Në prill 1937 ai ishte kreu i shtabit të Legjonit Condor, përgjegjës për shkatërrimin e qytetit bask Guernica, ku mijëra civilë humbën jetën. Taktikën e atëhershme të luftës me bombardime në stil të gjerë, një taktikë që pranonte edhe çmimin e vrasjes së civilëve si pjesë e luftës, von Richthofen mund ta ritestonte në Vielun. Pa humbje për vete, sepse nuk llogaritej me rezistencë të qytetit ende në gjumë, e ku kishte shumë pak forca ushtarake.

Bombardimi i Vielunit shënoi krimin e parë të Luftës së Dytë Botërore. Në disa sulme ajrore nga ora 4:35 e mëngjesit deri në orën 14:00 pasdite qyteti u shkatërrua 70%.

Provokime para luftës

Sulmit ndaj Polonisë i paraprinë disa aksione të trilluara, me të cilën makineria e propagandës së Rajhut të III kërkonte të justifikonte sulmin. Një nga provokimet më të njohura ishte sulmi kundër transmentuesit gjerman, Glajvitc (Gleiwitz) në afëri të kufirit polak. Në pasditen e 31gushtit 1939 disa anëtarë të SS-ve erdhën në civil, por të armatosur për të transmentuar prej aty thirrjen për gjoja kryengritjen e polakëve që jetonin në Rajhun e III. Disa media të tjera gjermane raportuan për rebelët polakë në tokën gjermane, që me gjasë merrnin mbështetje edhe nga ushtria polake. Kështu Hitleri duke inskenuar gjermanët si viktima përpiqej të mobilizonte ushtarët e tij.

Sulmi në Vesterplate

Dhjetë minuta pas sulmit në Vielun pasoi bombardimi i Vesterplate, në afërsi të Gdanskut. Në këtë qytet gjermanët dhe polakët kishin një marrëdhënie të tensionuar. Gdansku i banuar kryesisht nga gjermanë, në Marrëveshjen e Versajës pas Luftës së Parë Botërore u deklarua qytet i lirë, jo më nën kontrollin e Rajhut. Porti, dogana dhe hekurudha ndodheshin në administrimin polak dhe pranë Balltikut, Polonia kishte stacionuar kazerma ushtarake dhe ushtrinë.\

Më 1 shtator 1939, gjermanët sulmuan kazermën me municion. Sulmet kundër Gdanskut zgjatën afër një javë. Në një kohë që viktimat nga pala gjermane llogariten afër 3.400 vetë, nga pala polake flitet për 15 të vrarë. Në Poloni mbrojtja e Vesterplate para fuqisë së padiskutueshme ushtarake gjermane shihet si simboli i heroizmit polak. Prej dekadash fëmijët polakë mësojnë, se oficerët gjermanë kanë salutuar ushtarët polakë në nderim të luftës së tyre të guximshme, kur ata duhej të largoheshin të kapitulluar.

Kujtesa për Vielunin

Gdansk dhe Vesterplatte shihen ende sot si simbole të fillimit të luftës. Në jubiletë përkujtimorë qeverisja e partisë PiS nuk harron të zbatojë politikat e saj aktuale. Që këtë vit si presidenti polak ashtu edhe qeveria nuk udhëtojnë në Gdansk në orët e para të mëngjesit, por në Vielun, ku për herë të parë është ftuar edhe presidenti gjerman, Steinmeier nuk është rezultat i ndonjë zbulimi të ri historisë.

Gdansk është një nga bastionet e fundit të opozitës në Poloni, ceremonitë përkujtimore aty përcaktohen shumë nga zërat e opozitës polake. Vesterplate është po ashtu një temë grindjeje mes PiS dhe opozitës liberale, që kryeson bashkinë. Kjo sepse PiS pjesën historike e ka integruar në Musuen e Gdanskut për Luftën e Dytë Botërore, e me këtë e ka kthyer në instrument të luftës së saj për ndërgjegjen historike të polakëve.

“Me siguri është më e lehtë të flasësh për ceremonitë përkujtimore me dikë, që është më i hapur ndaj qendrave të pushtetit në Poloni, se me persona që janë më pak të afruar”, tha zëdhënësi i presidentit në pranverën e këtij viti, kur u mor vendimi që hapja e ceremonive përkujtimore të zhvendosej në Vielun. Me këtë ai indirekt përmend edhe atmosferën në qytetin Gdansk. Qytetarët aty janë ende nën shok pas vrasjes së kryetarit të bashkisë, Pavel Adamovicz.

Çdo vit në orët e para të mëngjesit të 1 shtatorit qytetarët e Vielunit zgjohen nga sirenat e alarmit, që kujtojnë sulmin e Gjermanisë naziste para 80 vjetësh. Jan Tyszler që ishte atëherë 6 vjeç, vjen çdo vit në Vielun. “Dëshira ime është që gjithmonë të dëgjojmë sirenat simbolike dhe kurrë më të vërtetat”, thotë 86 vjeçari. Vizitën e presidentit gjerman, Steinmeier në Vielun ai e sheh si një gjest që duhej bërë prej kohësh./DW

DW: This is how World War II started

On September 1, 1939, German military aircraft destroyed the small Polish town of Vielun. The Vielun bombing marked not only the beginning but also the first crime of World War II.

“I woke up to the alarm sirens. At first I didn’t know what was going on. I got up from bed and saw my parents on the balcony. The mother told her father that it was probably an alarm test. Even the father thought so and was surprised that this was done in the early hours of the morning, “says Jan Tyszler, born in 1933 in conversation with Deutsche Wellen. The bombs in Vielun really fell – the first bombs of World War II.

A surprise attack

Jan Tyszler remembers that at the end of August 1939 “war was in the air” and that there was always talk of it. But no one thought that his city of Vielun would be the target of German military aviation.

Vielun, more than 200 kilometers southwest of Warsaw is today a district city. In 1939 it was only 20 kilometers from the German border. From a strategic point of view it didn’t matter. This city was not even a junction with roads, there was no bridge to be protected. For this reason very few Polish soldiers were stationed.

The first war crimes

“From the first bombs we went quickly to the office on the side of the house, where my father worked as a mechanic. There we stayed in the pit over which cars passed for control. We trembled with fear. In the afternoon we were the only ones with the house still unoccupied. All the buildings were destroyed. ”

Jan Tyszler’s family, like many other families, left the city that same day. when Vehrmacht entered the city it found only a few hundred inhabitants. The attack against Vielinu with 87 bombers was ordered by Wolfram von Richthofen. In April 1937 he was head of the Condor Legion headquarters, responsible for the destruction of the Basque city of Guernica, where thousands of civilians lost their lives. Back then, the tactic of widespread bombardment, a tactic that even accepted the price of killing civilians as part of the war, von Richthofen could retest in Vielun. No loss to himself, for he was not counting on the resistance of the city still asleep, with little military force.

The Vielun bombing marked the first crime of World War II. In some air strikes from 4:35 am to 2pm the city was destroyed 70%.

Pre-war provocations

The attack on Poland was preceded by several fabricated actions, by which the Reich III propaganda machine sought to justify the attack. One of the most popular provocations was the attack on the German transmitter Glajwitz near the Polish border. On the afternoon of August 31, 1939, some SS members came in civilian but armed to transmit from there the call for the alleged uprising of the Poles living in the Third Reich. Several other German media outlets reported Polish rebels on German soil, likely receiving support from the Polish military. So Hitler, by staging the Germans as victims, tried to mobilize his soldiers.

Attack on Vesterplate

Ten minutes after the Vielun attack the Vesterplate bombing, near Gdansk, followed. In this city the Germans and Poles had a strained relationship. Gdansk, largely inhabited by Germans, was declared a free city in the Versailles Treaty after World War I, no longer under Reich control. The port, customs and railways were under Polish administration and near the Baltic, Poland had stationed military barracks and the army.

On September 1, 1939, the Germans attacked the barracks with ammunition. The attacks against Gdansk lasted nearly a week. While the death toll from the German side is estimated at around 3,400, the Polish side is reported to have killed 15. In Poland the protection of the Vesterplate before the undisputed German military power is seen as a symbol of Polish heroism. For decades, Polish children have learned that German officers saluted Polish soldiers in honor of their brave war when they had to leave capitulated.

Memory for Vielun

Gdansk and Vesterplatte are still seen today as symbols of the beginning of the war. At commemorative anniversaries the PiS party’s government does not forget to implement its current policies. Since this year both the Polish president and the government are not traveling to Gdansk in the early hours of the morning, but in Vielun, where the German president was also invited for the first time, Steinmeier is not the result of any new breakthroughs in history.

Gdansk is one of the last strongholds of the opposition in Poland, the commemoration ceremonies there being largely determined by the voices of the Polish opposition. The Vesterplate is also a topic of contention between the PiS and the Liberal-led opposition. This is because PiS integrated the historical part into Gdansk’s Musée for World War II, thereby turning it into an instrument of its struggle for Polish historical consciousness.

Loading...
Loading...
Loading...